16.7.2006
Jónas Helgi
Eyjólfsson
Höfundur: Jónas Helgi Eyjólfsson
Kæri Sáli!
Maður nokkur að nafni Jónmundur Sigurðsson ákvað að fara til Sálfræðings að ráði atvinnurekanda síns, en Jónmundur hafði farið frekar illa út úr skilnaðarmáli við konu sína sem hann hafði verið kvæntur í um 20 ár og hér fer á eftir stutt samtal sem hann átti við sálfræðing sinn: Jónumund nefnum við M: og sálfræðinginn S:
Jónmundur mætir á réttum tíma kl.11.00 að morgni, klinikdama tekur á móti honum og vísar honum að dyrum sem hún opnar og segir frekar hratt JÓNmundur er mættur gjörðu svo vel, og Jónmundur gengur inn.
S: fáðu þér sæti þarna á bekknum Jón
M:þakka þér fyrir, en ég heiti Jónmundur
S:Nú Já, svo þú hefur misst minnið?vVið höfuðhöggið?
M: Hvaða höfuðhögg?spyr Mundi, undrandi
S: Nú, þegar þú fékkst skipsbómuna í höfuðið segir sáli
M. Skipsbómuna?'', hvaða skipsbómu? , ég hef ekki komið á sjó eða um borð í bát.
S: Nei þetta eru svo sem eðlileg viðbrögð hjá manni sem misst hefur minnið.
M:Misst minnið??það hef ég ekki gert og ég heiti Jónmundur.
S:Já Jón minn, bara rólegur, þetta skýrist allt
M:Hvað skýrist allt??
S: þetta með minnið og nafnið.
M Ég veit nákvæmlega hvað ég heiti, segir Mundi, þú ert eitthvað ruglaður!
S:Já Já það segja þeta flestir sem missa minnið
M:Ertu viss um að þú sért sálfræðingur spyr Mundi??
S:Já ég er full viss um það, en hvað gerir þú spyr Sáli??
M: Ég flýg
S já flýgurðu? hvernig?
M: hjá Fálkunum í Luxenborg
S:Já flýgurðu eins og Fálki?? og sálfræðingurinn skrifar eitthvað niður og er hugsi
M:Já og hef gert síðastliðin fimm ár.
S: Hvað er uppáhalds maturinn þinn??
M: Rjúpur og kjúklingar, en hvað kemur það málinu við, spyr Mundi??
S: Veiðirðu bráðina sjálfur??
M:Já rjúpuna, en ég kaupi kjúklingana í Hagkaup ef þér kemur það eithvað við. Mundi er að verða þreyttur.
S: Jæja flýgurðu á eftir rjúpunum?'??
M: Er ekkki allt í lagi hjá þér???Nei ég skýt þær.
S Hefurðu byssuleyfi??
M: Já og á margar góðar byssur.
S: Ertu nokkuð að nota þær um þessar mundir???
M:sem var orðinn þreyttur á þessari vitleysu segir já ég geng alltaf með skammbyssu, ef ég þyrfti að verjast.
S:Hverju þarftu að verjast??,
M:Nú ránfuglunum.
S:Jæja, en ert þú ekki einn af þeim???
M: Ha ég??
S:Já þú?
M: heyrðu góði þú þarft að fara til geðlæknis, segir Mundi og stendur upp og fer með hendina í jakkavasann
S: Það er óþarfi að taka upp vopn
M: Hvað á ég að borga fyrir þessa þvælu??og leggur veskið á borðið, um leið er bankað létt á dyrnar og klinikdaman tilkynnir Jón Sigurðsson er mættur
S:Hvur andskotinn, þú ert þá Jónmundur Sigurðsson?
M:Já hef alltaf sagt það.
Endir.
Lítill skógarþröstur.
Það var vani minn og reyndar okkar hjóna, mín og Bjargar þáverandi konu minnar, að taka að okkur einhver störf í sumarfríunum. Okkur hafði boðist að taka á leigu og reka veitinga- og bensínstöð í Ísafjarðardjúpinu . Þessi staður heitir Djúpmannabúð, veitingastaður sem tók um 60 manns í sæti og bensínstöð. Þetta gerðum við í þrjú sumur, sumrin 1981 1982 og 1983. Svona rekstri fylgir mikið af umbúðum og alls konar sorpi.
Einn morguninn, þegar veröldin var sem fegurst var ég úti að grafa holu til að urða og brenna í sorpi, þegar ég allt í einu finn svolítið högg á vinstri fótinn, en þá voru báðir fætur í lagi.
Ég leit niður til að gá hveju þetta sætti og sá þá lítinn skógarþröst, en þarna er allt kjarri vaxið og skógræktar-girðing á svæði búðarinnar. Ég beygði mig niður og tók upp litla fuglinn, sem mér til mikillar undrunar gerði enga tilraun til að fljúga eða hlaupa í burtu.
Ég fann strax að eitthvað var ekki í lagi því hjartsláttur fuglsins var svo svakalegur að það voru nánast eins og högg í lófann.
Æi, hugsaði ég, hann er sennilega að deyja greyið og ég stakk honum í vasann á frekar víðri bensínstöðvarblússu sem ég var í. Þar kúrði hann góða stund og bærði ekkert á sér, en ég fór að líta í kringum mig og sá ástæðuna.
Á horngirðingarstaur skógræktargirðingarinnar sat fálki og horfði á mig fránum augum. Ég mundaði skófluna og barði henni í stein til að fæla hann frá og það heppnaðist.
Síðan hélt ég áfram að grafa þar til ég fann smá orma, þá tók ég fuglinn úr vasanum og prófaði að gefa honum orm, sem ég reyndar hélt hann mundi ekki þiggja. Hann át hann engu að síður með græðgi, ásamt nokrum öðrum sem mér tókst að grafa upp. Ég setti fuglinn á jörðina skammt frá holunni þar sem ég var að hamast og hann var að sjálfsögðu frjáls. En hann kaus að hanga þarna með mér í þó nokkurn tíma þrátt fyrir skarkalann við moksturinn.
Jæja kæri lesandi þarna sá ég að fuglinn litli var að flýja fálkann, sem reyndar lifir þarna af því hann hefur gott viðurværi af þröstum og rjúpu, en hún verpir þarna líka eins og fálkinn, nema í þetta sinn hafði ég sennilega eyðilagt fyrir honum morgunverðinn. En ég hef oft velt því fyrir mér af hverju þrösturinn leitaði skjóls hjá mér, manninum sem hann er einna hræddastur við (ekki við mig persónulega heldur alla menn).
Af tvennu illu var annað hvort, að lenda í kjafti fálkans eða vera drepinn af mannveru; skyldi litli þrösturinn hafa getað hugsað eitthvað? T.d væri betra að treysta manninum, en fálkanum?
Nú veit ég ekki en þessi litli fugl treysti mér fyrir lífi sínu, nokkra orma fann ég til viðbótar og gaf litla vini mínum áður en leiðir okkar skildi.
Þegar ég var búinn að grafa nógu stóra holu fór ég að sækja sorpið. Litli þrösturinn hvarf á meðan, vonandi komið upp sínum ungum, því nóg hafði hann af ormi til að gefa.
Þessi litla saga um að treysta óvini sínum, eða þeim sem maður hræðist hefur oft komið upp í huga minn, en ég hef alltaf komist að þeirri niðurstöðu að litli þrösturinn hafi nú ekki haft dómgreind til að gera það sem hann gerði, heldur hafi þetta verið eðlisávísun, þ.e. viljinn til að lifa.
Því miður hafa ekki allir þann vilja.
Læt hér staðar numið kæri lesandi með von um að þú hafir haft gaman af þessu og komi þér kanski til að hugsa örlítið um það sem gerist í náttúrunni okkar. Alla vega hef ég varðveitt þennan atburð í öll þessi ár og meðan ég rifja upp þennan atburð rifjast að sjálfsögðu margt annað upp.
Djúpmannabúð er nánast innst í Djúpinu í minni dals sem heitir Heydalur, reyndar liggur frændgarður minn þar um í móðurættina. Þarna er afar fjölbreytt landslag og dýralíf.
Endir.
Höfundur: Jónas Helgi Eyjólfsson
-- GRÆÐGIN --
Í júlí 1986 var ég skipaður yfirlögregluþjónn í Lögreglu ríkisins , með aðsetur á Ísafirði og tók ég við starfinu þann 1. júlí. Umdæmið er víðfemt og um langar vegalengdir að fara þegar ekið er frá endastöðvum til endastöðva umdæmisins.
Um verslunarmannahelgina þetta ár þá hafði ég gefið út þá yfirlýsingu í bæjarblöðunum á Ísafirði að lögreglan mundi halda uppi ströngu vegaeftirliti þessa helgi og varð ég auðvitað að standa við þau orð.
Ég ákvað að fara ásamt aðstoðarmanni í Norðursýsluna, þ.e. Ísafjarðardjúpið og upp á Þorskafjarðarheiði, en með mér í bíl var ung kona sem hafði verið ráðin í sumaraf-leysingar, og við vorum á lögreglubíl nr 2, sem var Masda 929 með föstum radar til hraðamælinga.
Við ákváðum að fara af stað snemma á föstudagsmorgni fyrir verslunarmannahelgina og athuga með ökumenn í báðar áttir, þ.e. þá sem fóru úr umdæminu og þá sem komu í það og fannst mér ákjósanlegt að vera staðsettur rétt innan til við Djúpmannabúð í Mjóafirðinum. Við stilltum okkur þar upp á lítilli eyri sem er jafnslétt veginum og þannig gátum við mælt hraða í báðar áttir án þess að hreyfa lögreglubílinn. Í Djúpmannabúð fór mágkona mín með reksturinn og fengum við þar mat og kaffi að vild.
Á þessu ári var mikið talað um þjófnað á eggjum undan fálkanum og vorum við líka með augun hjá okkur varðandi eggjaþjófa..
Veðrið var yndislegt logn og sól og spegilsléttur sjórinn. Rétt innar í firðinum frá þeim stað sem við vorm eru klettar í sjó fram og var þar mikið að gerast, urmull af sjófugli og sel. Við horfðum á með aðdáun, hvernig lundinn raðaði sílum í gogginn og flaug svo burtu. í Mjóafirðinum eru líka sellátur og því mikið um unga kópa þarna og fylgdumst við náið með einum þeirra. Hann var greinilega ekki farinn að átta sig á hættum náttúrunnar, því hann skreið á land milli steina og lá þar í makindum, sennilega sofandi, en þá kemur aðsvífandi Haförn og skellir sér á kópinn, læsir í hann klónum og hyggst fljúga með hann á braut, en Kobbi litli var ekki alveg á því að fara í flugferð og barðist kröftuglega á móti. Örninn hjó í hausinn á selnum, eins og hann gat en selurinn gafst ekki upp enda um lífið að tefla svo hann fór að reyna að mjaka sér til sjávar með örninn fastan við sig. Örninn ætlaði að gefast upp og sleppa takinu en hafði ekki gætt þess að hann hafði sett klærnar of djúpt í selinn til að hann gæti losað sig. Þannig að nú var stríð hjá báðum upp á líf og dauða.
Ég var með skotvopn í bílnum og hugsaði hvort ég ætti að skjóta selinn, en örninn mátti ég auðvitað ekki skjóta. Þóra sem með mér var horfði á aðfarirnar og ég bar þessa hugmynd undir hana, hvort ég ætti að skjóta selinn, en hún neitaði því. Við skulum sjá hvernig þetta endar sagði hún, og lét ég það gott heita og fylgdist með.
Örninn var greinilega pikk fastur við selinn sem mjakaði sér til sjávar blóðugur og klipinn og bitinn, en að lokum komst hann í sjó fram og örninn með. Nú var selurinn kominn með yfirhöndina í sínu umhverfi. Nú var það örninn sem barðist um af öllum kröftum, en var fastur og losnaði ekki. Við horfðum á þegar Kobbi litli kafaði með örninn fastan við sig.
Nokkur stund leið þar til við sáum hann koma úr kafinu og enn hékk örninn á honum, en barðist ekki lengur um því hann var dauður, en fastur í selnum. Þetta var ótrúlegt sjónarspil og fóru nokkrir bílar hjá meðan við fylgdumst með þessum leik sem endaði með sigri kópsins.
Ég saknaði þarna rannsóknarbúnaðarins míns sem ég var vanur að hafa meðferðis í fyrra starfi mínu, þ.e. myndavélar. En þá hefði ég ekki hikað við að skjóta nokkrum myndum, en myndavélin mín var annars staðar.
Við horfðum svo á eftir Kobba litla á hægu sundi út fjörðinn, sennilega að leita að mömmu sinni.
Eftir þessa ótrúlegu sjón snérum við okkur aftur að störfum og stöðvuðum nokkra bíla, þar sem við vorum með bæklinga frá umferðarráði og lögreglu sem eins og núna hvöttu ökumenn til að aka með gát.
Þessi bæklingaafhending gaf okkur tilefni til að stöðva nánast hvern einasta bíl þó ekkert væri athugavert, en við tókum nokkra þarna fyrir of hraðan akstur og fóru þeir með sekt i helgarreisuna, og vonandi á löglegum hraða.
Þegar ég fór í svona langferðir, hafði ég yfirleitt meðferðis skotvopn því maður kom oft að særðum lömbum eftir að á þau hafði verið keyrt og var þá ekkert að gera nema aflífa þau, en sem betur fer þurftum við þess ekki í þessari ferð.
Ég þekkti vel bóndann sem bjó í Botni Mjóafjarðar og fór til hans og sagði honum söguna um örninn, sem hann varla trúði, en sagði mér aftur á móti að það væri Arnarhreiður þarna innar í dalnum á hárri klettasyllu. Og sennilega hefði þetta verið ungi frá síðasta ári sen réðist á Kobba litla.
Bóndinn, Einar sagðist vita að arnarparið sem hélt sig þarna hefði komið upp einum unga sumarið áður og sennilega hefði þetta verið sá ungi en það fékkst auðvitað ekki staðfest.
Eftir því sem leið á daginn jókst umferðin í báðar áttir svo það var nóg fyrir okkur Þóru að gera. Bílstjjórar tóku afskiptum okkar misvel, sumir voru argir og aðrir ekkert nema kurteisin og var það meirihlutinn. Bæklingurin kom sér ágætlega enda í honum spurningaleikir og ýmislegt fyrir börn til að stytta þeim stundir á löngum keyrslum.
Um kvöldmatarleytið fórum við og snæddum hjá og með starfsfólkinu í Djúpmannabúð, þar sem þrösturinn flaug til mín áður og fyrr undan fálkanum. Ég kalla þessa sögu mína Græðgi af því að þarna réðst örninn á stærri bráð en hann mátti vita að hann réði við. Gjald hans varð því ansi dýrt , eigið líf.
Eftir góðan kvöldverð vorum við Þóra áfram með eftirlit en héldum heim um kl 22.00 og komum heim tveim tímum síðar.
Næsta dag færi önnur áhöfn á bílinn í Djúpið en þeir sem fóru í Vestursýsluna sögðu ekki mikið því lítil umferð var í þá áttina og ekki höfðu þeir séð neitt í líkingu við okkar sögu.
Umdæmismörkin eru á miðri Dynjandisheiði í Vestursýslunni svo það er drjúgur spölur frá Ísafirði líka.
Við sögðum frá þessu en ég held að flestir hafi haldið að við værum að skálda, en ekki var gerð lögregluskýrsla vegna arnarins og ekki urðum við Þóra vör við eggja- þjófa í þessum leiðangri. Þótt við gómuðum þá síðar við iðju sína.
Dagurinn hafði verið dásamlegur í alla staði; fáir kærðir og flestir sem við stoppuðum í góða skapinu.
--ENDIR.?
Höfundur Jónas Helgi Eyjólfsson fv. rannsóknarlögreglumaður og yfirlögregluþjónn.
Rosalegt flug og fleira með skáldlegu ívafi
Höfundur
Jónas Helgi Eyjólfsson fv rannsóknarlögreglumaður og yfirlögregluþjónn
Þorláksmessa1982
Gekk í Breiðadalskinn með fallandi snjóflóð bæði fyrir aftan mig og framan (var í lögregluerindum kallaður til Flateyrar í brjáluðu veðri) og ég komst ekki á lögreglu-jeppanum gegnum kinnina svo ég óð bara og fékk bíl á
móti mér, fór bæði til og frá Flateyri þennan dag, en í myrkri þó heim. Rosalegt því ég varð að fikra mig áfram meðfram snjóstálinu sem komið var í kinnina og var orðið rúmlega tveggja metra hátt. Eitt snjóflóð þaut yfir mig, en af því ég var alveg upp við snjóvegginn náði það mér ekki.
Fangaflutningur veturinn1983 að hausti
Ég hafði farið með fanga til Reykjvíkur með Flugleiðum og ætlaði að fljúga heim daginn eftir , en þá var komið vitlaust veður á Ísafirði, svo að Flugleiðir voru alltaf að fresta flugi um hálftíma í senn en ég mætti á völlinn kl.09.oo en klukkan um 13.30 sá ég einn vin minn, flugmann hjá
Örnum á Ísafirði og datt strax í hug að hann hefði komið í sjúkraflugi og væri á leiðinni heim, svo ég fór og spurði hann að þessu og það stóð heima hann var á leiðinnni vestur á lítilli tveggja hreifla vél, en var að bíða eftir konu sem átti að fara með á Patreksfjörð, en umrædd kona var að koma af
sjúkrahúsi og atti reyndar að fara í sína heimabyggð og liggja á sjúkrahúsinu á Patreksfirði. Flugmaðurinn Jón Ívarsson kallaði nú ekki allt ömmu sína frekar en aðrir flugmenn hjá Örnum á þessum tíma, jú hann lofaði mér fari og sagði jafnframt:
Ég aðvara þig Jónas þetta verður Röff og það átti eftir að verða það.
Nú konan mætti á tilteknum tíma og við fórum út í vél, en til að komast inn þurftum við að stíga upp á vænginn á vélinni og færa flugmannssætið fram, en ég hleypti konunni inn á undan því ég ætlaði að sitja í flugmannssætinu eins og oft áður. Jón fór inn vinstra megin og settist auðvitað í flugstjórasætið og ég við hlið hans.
Ég var í svörtum frakka með gyltum hnöppum og í einkennisbúningi þar undir, en bara í skyrtu með merkjum á öxlunum. Það var frekar óþægilegt að sitja í frakkanum
,svo ég fór úr honum og hafði hann bara í kjöltunni því það var ansi kalt.
Blessuð konan sat fyrir aftan mig, en til að við Jón gætum talað saman í rólegheitunum setti ég á mig headfon flug-mannsins og þá gátum við spjallað í rólegheitunum, og ég heyrði þá náttúrulega öll fjarskipti við flugumsjón.
Nú við vorum á Taxý eins og það er kallað þegar flugvél bíður eftir leyfi til að fara inn á flugbraut. Fokkervél var að lenda og urðum við að bíða á meðan, en svo kom OK Ernir tilbúnir í flugtak. Já og Jón renndi vélinni á brautarendann.
Það var að gera él, en Jón gaf allt í botn og við þutum af
stað og tókum á loft yfir Tjörnina í Reykjavík. Jæja hugsaði ég við erum þó lögð af stað og stefnan var tekin á radiovit-ann í Stykkishólmi, en þegar við vorum að fljúga yfir Ljósu-fjöllin hófst þessi líka gauragangur og við sáum ekkert út fyrir snjókomu og ísing var farin að hlaðast á vængina, en vélin var sem betur fer með afísunarbúnað og þegar Jón setti hann á, var eins og verið væri að skjóta á okkur með vélbyssu; ískögglar skullu á vélina aftan til.