Forstjóragræðgi er vissulega alþjóðlegt vandamál og víða um lönd tíðkast +abyrgðarlaus fjáraustur til einstaklinga í toppstöðum - sem semja gjarnan hver við annan um laun og kaupréttarsamninga. Andófsmaðurinn Vilhjálmur Bjarnason hefur hinsvegar bent á að erlendis séu kaupréttarsamningar tengdir árangri. En útlendingar eru víst ekki jafn snjallir í fjármálum og Íslendingar. Þeir halda td að íslenskir bankar standi illa. Það er ekki rétt. Þeir standa vel. Þeir sem standa hinsvegar illa eru útlensku bankarnir. Og geta því ekki haldið áfram að ausa peningum í þá íslensku. Sem standa mjög vel.

Hér á landi hefur sem sagt þótt dæmigerð útlensk þröngsýni að tengja kaupréttarsamninga við árangur. Menn hafa talið að ísl. bankar mali sjálfkrafa gull og ísl viðskiptamenn hafi til að bera einhverja snilli umfram aðra. Manni skilst hálfpartinn að þessi ísl sérgáfa í fjármálum sé tilkomin vegna einhvers íslendingseðlis sem yfirleitt er tengt við víkinga. Samt voru nánast engir víkingar til á Íslandi, nema náttúrlega pappírsvíkingar.

En útrásin hefur hvað sem því líður verið hrífandi ævintýri. Og árangur sumra ísl viðskiptamanna hefur vissulega verið ótrúlega góður - en hann hefur líka verið ævintýralega vondur hjá öðrum. Hinsvegar er vandséð sambandið á milli launakjara forstjóranna til árangurs þeirra í útrásinni. Ekki man ég betur en að sá sem mestu tapaði, Hannes Smárason, hafi jafnframt verið sá sem hæst fékk launin, og þegar ekki var með nokkru móti hægt að leyfa manninum að halda áfram að fjárfesta - enda búinn að tapa 67 milljörðum á síðasta ári - var hann leystur út með 90 milljónum, enda "banki ekkert annað en mannauðurinn."

Ég segi það ekki. Það er örugglega gott að vera auðugur og hægt að veita sér margt ánægjulegt, búa í góðu húsi, láta kemmersveit leika fyrir sig undir borðum, læra á þyrlu, eiga bát, safna frímerkjum...eiga góðar bækur og léleg fótboltalið. Auðsæld er líka góð fyrir samfélagið því að sannir auðmenn hafa unun af því að skapa, sjá eitthvað verða til úr fé sínu, styrkja góð málefni og borga mikla skatta. Og svo framvegis. En græðgi er samt ekki góð, enda er ágirnd ein af dauðasyndunum sjö. Fyrir einstaklinginn er ágirndin ákv tegund af taugaveiklun, skyld fíkn og brenglar dómgreindina. Hömluleysi í kaupréttarsamningum er ekkert virðingarverðara en td stjórnlaust lákkrísát eða túradrykkja; sá sem gefur sig græðginni á vald, hvort sem það er brennivín, peningar eða lakkrís, finnur um síðir til vansældar.

Græðgi eyðileggur líka orðstír manna. Upp að vissu marki vekur velgengni virðingu samferðarfólks, jafnvel öfundar- og óttablandna, en þegar menn eru farnir að skammta sér meiri laun en þeir komast yfir að eyða á 300 árum með þeirri réttlætingu að þeir séu svo mikill mannauður - þá dofnar sú virðing. Og þegar menn hafa fyrirgert mannorði sínu með þessum oflaunum getur reynst erfitt að endurheimta það. Þá hætta vesalings auðmennirnir að geta umgengist venjulegt fólk en halda sig þess í stað í sínum hópi þar sem ríkir gagnkvæmur skilningur á gildi þessa mikla mannauðs sem þeir séu.

Og þannig verður til stéttaskipting. Sérhverfi, sérskólar, sértilvera. Helsti kosturinn við ísl samfélag á 20. öldinni var félagslegur sveigjanleiki þess, stéttaflakkið. Sjálfur átti ég td forríkan langafa en gæfa mín var sú að eiga föður sem "braust til fátæktar" eins og mig minnir að mín millistéttaræska hafi verið kölluð. Ég væri áreiðanlega alveg hörmulegur auðmaður.

Krafturinn í ísl er ekki síst vakinn af landlægum skorti á stéttarvitund. Virðingarleysið við "fínt fólk" og steinrunna siði, einhver sérstök smáþjóðarsamkennd og löngun til að sanna sig: allt hefur þetta hjálpað mönnum í útrásinni frekar en eitthvert víkingseðli og allt er þetta til komið af því að tilheyra ekki hástétt.

Það er gott að menn séu ríkir og gaman þegar vel gengur en græðgi er ekki góð.