Sjá nánar

28.12.2007

Kristilega kærleiksblómin spretta - Ellert Schram

Er það bara ekki vel við hæfi nú rétt fyrir jól, að fara nokkrum orðum um hversu kristilega kærleiksblómin spretta kringum hitt og þetta? Þótt það komi ekki endilega til af góðu. Það gerðist sem sagt núna í miðri aðventunni að heilög hneykslan braust út þegar spurðist út að sent hefði verið bréf úr stjórnarráðinu um að ekki mætti nota skólatíma fyrir fermingarfræðslu og ekki varð vandlætingin minni þegar menntamálaráðuneytið lagði til að kristilegt siðgæði ætti ekki lengur heima í fræðslulöggjöfinni. Þá stóðu mætir alþingismenn upp í þinginu og fluttu væmnar ræður um heilagleika trúarinnar og fulltrúar þjóðkirkjunnar kvörtuðu undan hatrömmum árásum guðleysingja og vantrúaðra gegn kristinni trú. Menn voru jafnvel farnir að standa vörð um krossinn í þjóðfánanum og guð vors lands í þjóðsöngnum. Því miður fóru þessar ræður öfugt ofan í mig.

Því er haldið fram að hátt í 90 % Íslendinga séu innan þjóðkirkjunnar. Skýringin er aðallega sú að við erum skírð og fermd inn í þjóðkirkjuna, ómálga börn og óharðnaðir unglingar, og látum okkur hafa það, nema þá þeir sem seinna um ævina gerast sérvitringar og undan villingar og nenna að hugsa um trúmál. Níutíu prósent af þessum níutíu prósentum láta það einu gilda hvar þeir eru flokkaðir í trúmálum, sækja sjaldan messur og láta sig enn sjaldnar nein guðsorð varða. Trúin er með öðrum orðum á borði en ekki í orði. Nema upp á punt og þegar í harðbakkann slær.

Hvað með alla hina?

Er kristnin æðri öðrum trúarbrögðum? Er það rangt eða ljótt að vera islamtrúar eða búddisti? Eða guðleysingi? Er það bjargföst og útbreidd sannfæring kristinna íslendinga að Guð hins kristna samfélags sé hinn eini og sanni, eða hvað þá að hann sé betri og göfugri heldur en aðrir guðir? Eða hvers vegna skyldu milljónir og milljarðar manna um allan heim hafa aðra trú en við og lifa það samt af? Hvaða guðsmaður, prestur eða prédikari getur sannað með óyggjandi hætti að Biblían sé orð Guðs? Hinn heilagi sannleikur um aldir alda og til eilífðarnóns?

Og svo er það þetta með trúna. Trúum við öll, sem erum skráð í þjóðkirkjuna, að Guð almáttugur sé til? Trúum við á annað líf? Trúum við hinni líkamlegu upprisu Jesú Krists? Svari hver fyrir sig. Ef ég efast um þessar grundvallarkenningar kristninnar er ég þá trúlaus? Eða þarf ég að aðhyllast önnur trúarbrögð ef ég er ekki hlýðinn og undirgefinn öllum boðskapnum eins og hann leggur sig?

Nei, trú okkar á ekki að vera blind. Hún þarf ekki að vera hafin yfir allan vafa og hún er jafnvel best og heiðarlegust ef við metum hana út frá skynsemi og áhrifum og þeirri meðvitund sem hún skapar. Í raun og veru hef ég alltaf litið á trúarbrögð sem heimspeki, sem skoðun og vitneskju um gildi lífs og gjörða. Kristindómurinn byggist á mannkærleika og þess vegna tel ég mig vera kristinn. Boðskapur Jesú Krists um umburðarlyndi, fyrirgefningu og kærleika er það sem ég aðhyllist. Ég þarf enga trú í því samhengi heldur vitsmuni og hjartalag. Kristilegt siðgæði er eftirsóknarvert í þessu tilliti og á að rækta og kenna. Því á að halda að ungu fólki jafnt á heimilum sem í skólum. En það þarf ekki að gera undir formerkjum trúboðs. Umburðarlyndi og mannkærleikur er eðli og inntak kristninnar og öll uppfræðsla í þeim efnum er jákvæð og nauðsynleg.

Besta og eina mótvægið

Prestarnir eru kennimenn þessarar heimspeki, kirkjan er tákn þessa boðskapar. Jesús Kristur boðaði þetta fagnaðarerindi og í heimi sem er sífellt að fjarlægjast þessar kenningar og birtist okkur í eigingirni, græðgi, miskunnarleysi, firringu, ofbeldi og fánýti, er kristilegt siðgæði kannski eina haldreipið og mótvægið. Í kristilegu siðferði felst einmitt umburðarlyndið og fyrirgefningin gagnvart öðrum trúflokkum, og öðrum skoðunum, syndurum og fjandmönnum. Það er inntak trúarjátningarinnar, guðspjallsins og jólaboðskaparins. Og hvers vegna eigum við þá að amast við því frelsi sem sumir þarfnast til að finna innsta kjarna kristinnar hugsunar og lífsins? Ekki síst þeirra sem efast. Erum við ekki öll jöfn andspænis almættinu?